Aðsent
Meirihluti bæjarstjórnar Kópavogs hefur samþykkt að skoða alvarlega áform um að reisa heilsutengt ofurþorp fyrir 15.000 manns við Gunnarshólma, í miðju vatnsverndarsvæði höfuðborgarsvæðisins. Svæðið er þekkt flóðasvæði þar sem áin Suðurá flæðir reglulega yfir bakka sína. Þar að auki eru undir svæðinu vatnsstraumar sem liggja til Gvendarbrunnanna, mikilvægasta auðlind höfuðborgarinnar.
Ofurskolplögn mun liggja frá svæðinu, neðanjarðar og umlukin grunnvatni. Íbúar svæðisins, sem að stórum hluta munu vera á lyfjum, og skila því lyfjaleifum út í skolpið. Ef lagnirnar byrja að leka, mun lyfjablandað skolp leka út í grunnvatnið án þess að nokkur verði þess var. Mörg lyf eru þrávirk, brotna hægt niður og eiga greiða leið í vatnsból okkar.
Þrávirkar lyfjaleyfar í vatni
Þrávirkar lyfjaleyfar brotna hægt niður og geta safnast fyrir í vatnsauðlindum. Helstu flokkar slíkra efna sem gætu borist frá fyrirhugaðri byggð eru:
- Bólgueyðandi lyf – Eins og íbúprófen og diklófenak, sem hafa skaðleg áhrif á vatnalíf og menn.
- Þunglyndislyf og geðlyf – Flúoxetín (Prozac) og sertralín, sem geta valdið hegðunarbreytingum í fiskum og öðrum vatnavistkerfum.
- Beta-blokkarar – Lyf við háum blóðþrýstingi sem geta haft áhrif á hjartslátt vatnadýra.
- Hormónalyf – Östrógenlyf, sérstaklega etinýlestradíól úr breytingaskeiðslyfjum, geta leitt til ófrjósemi í fiskistofnum og haft ófyrirséð áhrif á mannfólk.
- Sýklalyf – Lyf eins og súlfónamíð og ciprofloxacín geta stuðlað að sýklalyfjaónæmi, sem er alvarlegt lýðheilsuáhyggjuefni.
Skolpmagn og flutningsvandamál
Meðalnotkun vatns á mann er 150–200 lítrar á dag, en um helmingur þess endar sem skolp. Byggðin mun losa um 1.125.000–1.500.000 lítra af skolpi á dag. Þar sem svæðið er í dæld, þarf að dæla skolpinu upp á móti í yfirþrýstu fráveitukerfi til að sameinast kerfi höfuðborgarinnar.
Yfirþrýst fráveitukerfi skapar sérstakar áskoranir:
- Aukin hætta á leka – Háþrýstingur í löngum lögnum eykur hættu á sprungu- og samskeytabilunum, sem getur valdið mengun grunnvatns.
- Viðhald og tæring – Langtímanotkun yfirþrýstra lagna veldur hraðari tæringu, sérstaklega ef skolpið er súrt eða inniheldur ætandi efni.
- Stíflur og skemmdir – Fitumyndun og set geta valdið stíflum, sem geta leitt til bakflæðis og yfirfalls á óæskilegum stöðum.
Niðurstaða
Bygging þéttbýlis á viðkvæmu vatnsverndarsvæði er áhættusöm og kallar á ítarlega úttekt á áhrifum lyfjaleyfa í skolpi, skolpmagni og ástandi fráveitukerfa. Þrávirkar lyfjaleyfar geta haft alvarleg áhrif á vistkerfi og lýðheilsu. Þar að auki kallar staðsetning byggðarinnar á dýrar og viðhaldsfrekar lausnir vegna háþrýstingsdælingar skolps og „hver á að gera það!“.
Meirihluti bæjarstjórnar virðist hins vegar telja að ef enginn talar um vandamálið, þá sé það ekki til. En ef mengunarslys verður, er það framtíðarkynslóðanna að takast á við afleiðingarnar.
